สุขพอเพียงที่เพียงพอ ของกลุ่มสตรีบ้านแป้น จังหวัดสกลนคร | WWF

สุขพอเพียงที่เพียงพอ ของกลุ่มสตรีบ้านแป้น จังหวัดสกลนคร

WWF Thailand Freshwater_2
© WWF-Thailand

“เรารู้สึกว่า เราทำอะไรได้มากกว่าดูแลครอบครัว เราดูแลสังคมได้ เราสร้างการเปลี่ยนแปลงให้สังคมได้ เป็นผู้นำการทำงานเพื่ออนุรักษ์สิ่งแวดล้อมได้”

หลายทศวรรษในอดีต สังคมของแม่บ้านในภาคอีสานของประเทศไทย ผู้หญิงจะเป็นผู้ที่คอยจัดการบริหารทรัพยากรในครอบครัว ในขณะที่ผู้ชายจะออกไปทำนาหาเลี้ยงชีพ ไม่มีใครคิดว่า การได้อยู่กับบ้านดูแลครอบครัวและหุงหาอาหารของสตรีในภาคอีสาน จะเป็นจุดเริ่มต้นของการบ่มเพาะและสร้าง “ภูมิปัญญาชาวบ้าน” ให้เกิดขึ้นอย่างช้าๆ

จนในวันนี้ แม่บ้านในภาคตะวันออกเฉียงเหนือในหลายจังหวัดของประเทศไทย ลุกขึ้นมาเป็นผู้นำชุมชน สร้างพลังของสตรีที่ยืนบนลำแข้งของตัวเองได้อย่างภาคภูมิใจ มีอาชีพ มีรายได้ มีงานที่รัก และได้อยู่พร้อมหน้าดูแลครอบครัวที่รักได้ไม่ต่างจากยุคก่อน

แม่ประชุมพร ยศทอง ภรรยาผู้ใหญ่บ้าน และประธานกลุ่มสตรีบ้านแป้น หมู่ 5 ตำบลบ้านแป้น อำเภอโพนนาแก้ว จังหวัดสกลนคร คือหนึ่งในตัวอย่างพลังผู้หญิงที่ลุกขึ้นมาเปลี่ยนแปลงวิถีแม่บ้านสู่ความสุขแบบใหม่ที่เธอกล่าวว่า “พอเพียงก็สุขได้เพียงพอ”

“เดิมทีก็เป็นแม่บ้าน ตื่นเช้ามาก็ทำอาหารให้ทุกคน ทำงานบ้าน ปลูกต้นไม้ไว้พอกิน มีทอผ้าบ้างทำเล็กๆ ไม่ได้มีตลาดอะไรใหญ่โต” แม่ประชุมพรกล่าว

“แต่หลังจากที่มีหน่วยงานเข้ามาในพื้นที่ เริ่มมีการรวมตัวกันในชุมชน เข้ามาประชุมกันว่า หมู่บ้านเราจากที่เคยทำนามาตลอด แล้วผลประกอบการมันไม่ดี ข้าวที่ปลูกก็เก็บเกี่ยวได้น้อย ดินมันไม่สมบูรณ์ เราก็หันกลับมาดูว่าเราทำอะไรได้บ้าง จากชีวิตประจำวันนี้แหละ เราทอผ้า บ้านข้างๆ ก็ทอผ้าเป็น เราปลูกต้นไม้ จากเดิมปลูกไว้กินเองในบ้าน แต่ว่า มีตลาด เราเอาขายได้ไหม หรือมีตลาดในเมืองที่เราขายคนเมืองได้ มันเป็นรายได้เสริม และนับวันก็มีเพิ่มขึ้น

วันนี้ก็ไม่ใช่เป็นแค่แม่บ้านเหมือนเดิมแล้ว”

ชีวิตประจำวันของกลุ่มสตรีในตำบลบ้านแป้น จังหวัดสกลนคร นอกจากจะมีภารกิจในครอบครัว แม่ๆ เหล่านี้ยังมาเจอกันเดือนละ 2-3 ครั้ง เพื่อพูดคุยและประชุมหาทางออกให้กับปัญหาต่างๆที่เกิดขึ้นในชุมชน ที่อยู่ในพื้นที่เขตอนุรักษ์รอบพื้นที่ชุ่มน้ำหนองหาร ซึ่งถือเป็นแหล่งน้ำจืดที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งเชื่อมต่อสู่ลำน้ำโขง เส้นเลือดสายหลักของภูมิภาคนี้

“นอกจากเรื่องของรายได้แล้ว เรื่องการอนุรักษ์พื้นที่ อนุรักษ์น้ำเราก็ต้องใส่ใจ มีเจ้าหน้าที่จาก WWF เข้ามาให้ความรู้ ให้เราเห็นว่าน้ำหนองหารนี่นะ มันแย่แล้ว แล้วมันอยู่ใกล้บ้านเราแค่นี้ แต่ปลาค่อยๆ หายไป น้ำมีสภาพไม่ดี เพราะใช้ประโยชน์กันอย่างไม่ถูก ไม่รักษา ปัญหามันสะสมมานานแล้ว และมันกำลังแย่ในรุ่นเรา”

ภารกิจของ WWF ในการอนุรักษ์ และฟื้นฟูทรัพยากรพื้นที่ชุ่มน้ำหนองหาร และเสริมสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนในการออกแบบกลไกการทำงานเพื่อนำไปสู่ข้อตกลงในการดูแลรักษาทรัพยากรร่วมกัน โดยโครงการดังกล่าวดำเนินงานภายใต้ชื่อ WWF Water Programme และได้รับการสนับสนุนจากธนาคาร HSBC ตั้งแต่ปี พ.ศ.2561 ในขณะเดียวกัน ก็ยังได้รับงบประมาณจาก Swedish International Development Corporation Agency เข้ามาสนับสนุนการสร้างพลังจากกลุ่มสตรี ในการมีส่วนร่วมทั้งในด้านของพลังชุมชน พลังในการอนุรักษ์ และการสร้างอาชีพที่มั่นคง

วันนี้ในพื้นที่ตำบลบ้านแป้น มีกลุ่มสุภาพสตรีที่ก้าวเข้ามาทำงานร่วมกันกว่า 200 คน มีการจัดประชุมเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ วิธีการปลูกพืช การทอผ้า การประมง การทำผลิตภัณฑ์ถนอมอาหาร ภายใต้ชื่อกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเกษตรผสมผสานภูมิบ้านแป้น และยังได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐ และเอกชนในการหาตลาด เพื่อจำหน่ายผลิตภัณฑ์ต่างๆ รวมถึงสถาบันการศึกษาก็เข้ามาช่วยยกระดับผลิตภัณฑ์ ให้มีความทันสมัยตอบโจทย์ความต้องการของตลาดในปัจจุบัน

นอกจากนั้นยังมีการรวมกลุ่มกันจัดการท่องเที่ยวเชิงนิเวศในชุมชน หรือ Tourism Local Life สร้างรายได้เสริมจากการเปิดบ้านชมสวน และเป็นแหล่งเรียนรู้ให้กับอีกหลายชุมชนทั่วประเทศ

“มีความสุขค่ะ เราได้ทำอะไรที่มากขึ้น เราไม่ใช่แค่แม่บ้าน แต่เราเป็นส่วนหนึ่งของพลังกลุ่มแม่บ้านชุมชน ที่สำคัญคือวันนี้เราได้ช่วยครอบครัวมีรายได้ที่เพิ่มขึ้น ที่สำคัญเราเองดีใจที่ได้นำแนวทางเกษตรทฤษฎีใหม่ของพ่อหลวงรัชกาลที่ 9 มาใช้ ใช้ได้จริงในครัวเรือนของเรา ปลูกพืช ปลูกข้าว เลี้ยงสัตว์ โควิดมา เราไม่กระทบเลย เรามีแหล่งอาหารอยู่ในสวนหลังบ้านนี้เอง มันคือความสุขที่หาได้ง่ายๆ แล้วก็เป็นความสุขที่พอเพียงด้วย”  แม่ประชุมพรส่งยิ้มให้เราอย่างมีความสุข

Working to sustain the natural world for the benefit of people and nature

© 2020 WWF - World Wide Fund For Nature© 1986 Panda Symbol WWF – World Wide Fund For Nature (formerly World Wildlife Fund)® “WWF” is a WWF Registered Trademark Creative Commons license.